Waar hang je een voederhuisje op?

Hoe hoog moet een voederhuisje hangen?

Anderhalve tot twee meter werkt in vrijwel elke Nederlandse tuin. Dat is hoog genoeg om een kat geen sprong vanaf de grond te gunnen, en laag genoeg om er zelf bij te kunnen zonder trap. Dat laatste klinkt als een detail, maar het bepaalt of je het huisje in januari nog bijvult. Een voederplek die je alleen met een keukentrapje bereikt, staat in februari leeg.

Hoger dan twee meter mag, maar levert weinig op. Tuinvogels zijn niet bang voor lage plekken, ze zijn bang voor plekken zonder uitzicht en zonder vluchtweg. Wat telt is niet de hoogte zelf maar wat eromheen staat.

Hang je hem aan een paal, kies dan een gladde metalen paal in plaats van hout. Een eekhoorn en een kat klimmen moeiteloos tegen ruw hout op en komen op glad metaal nauwelijks vooruit.

Hoe ver moet er dekking bij in de buurt zijn?

Vogels eten niet graag in de open ruimte. Ze willen een struik, een haag of een lage tak binnen een meter of twee, zodat ze bij onraad in één vlucht weg kunnen. Staat het voederhuisje midden op het gazon, dan komen er hoogstens duiven en eksters op af en blijven de mezen weg.

Tegelijk mag de dekking er niet tegenaan staan. Een struik die het huisje raakt, is een springplank voor de kat en een schuilplek voor de sperwer. De vuistregel die in de praktijk goed werkt: dekking op ongeveer twee meter, en niets binnen een halve meter.

• Twee meter van een haag of struik: vogels durven te komen en kunnen vluchten.
• Minder dan een halve meter: de kat heeft een aanloop en de vogels merken hem te laat.
• Meer dan vijf meter open ruimte: kleine soorten blijven grotendeels weg.

Welke kant moet de opening op?

In Nederland komt de wind het vaakst uit het zuidwesten, en regen komt bijna altijd met die wind mee. Draai de open kant van het voederhuisje dus naar het noorden of het oosten. Dan blijft het voer droog en waait het niet uit de bak. Nat voer klontert, gaat schimmelen en is binnen een week onbruikbaar, en juist dan zoeken vogels het hardst.

Zit er een camera in het huisje, dan telt er nog iets bij: vermijd een opening pal op het zuiden. De laagstaande winterzon schijnt dan een groot deel van de dag recht in de lens en maakt elke opname tegenlicht. Noord of oost geeft het rustigste beeld. Meer daarover staat in waar je op let bij een voederhuisje met camera.

Staat het huisje onder een boom, kijk dan omhoog voordat je ophangt. Een tak recht boven de voerbak betekent dat er de hele winter uitwerpselen in het voer vallen.

Hoe ver van het raam, en waarom maakt dat uit?

Ramen zijn de grootste onnatuurlijke doodsoorzaak voor tuinvogels. De regel is niet "zo ver mogelijk", maar juist het tegenovergestelde van wat de meeste mensen denken: heel dichtbij of juist ver weg.

1. Binnen een meter van het glas: een vogel die opschrikt heeft geen ruimte om snelheid te maken en botst hoogstens zacht.
2. Verder dan tien meter: er is genoeg afstand om het glas als obstakel te herkennen.
3. Tussen die twee in is het gevaarlijkst: volle snelheid, en de weerspiegeling van de tuin in het glas leest als doorgang.

Hang je hem toch in die middenzone, plak dan stippen of strepen op de buitenkant van de ruit met maximaal tien centimeter ertussen. Aan de binnenkant helpt het nauwelijks, want de weerspiegeling zit aan de buitenkant.

Hoe houd je katten en eekhoorns weg?

Een kat heeft een aanloop nodig en een plek om te landen. Neem allebei weg en het probleem is grotendeels opgelost. Twee meter vrije ruimte rondom de paal, geen bank of schuurdak binnen sprongafstand, en geen lage tak die als opstapje dient.

Een eekhoorn is lastiger dan een kat, want hij springt verder en klimt beter. De enige maatregel die in de praktijk standhoudt is een gladde manchet om de paal, ruim onder de voerbak. Wat je geeft telt ook mee: zie wat je vogels in de winter wel en niet geeft.

Mag je het voederhuisje later nog verplaatsen?

Ja, maar houd er rekening mee dat je opnieuw begint. Vogels leren een voerplek als vaste route en die route bouwt zich in dagen tot weken op. Verplaats je het huisje drie meter, dan duurt het meestal een paar dagen voordat het weer druk is. Verplaats je het naar de andere kant van de tuin, reken dan op een week of twee.

Verplaats daarom liever in het najaar dan midden in een vorstperiode. In de winter kunnen vogels een week zoeken slecht hebben, en juist dan hebben ze de zekerheid van een bekende plek nodig.

Twijfel je over de plek, hang hem dan eerst een seizoen op de makkelijkste plaats en kijk wat er gebeurt. Een voederhuisje dat je goed kunt bijvullen en schoonmaken op een middelmatige plek, trekt meer vogels dan een perfect geplaatst huisje dat je nooit onderhoudt.