Een voederhuisje ophangen zonder ladder

Waarom hoeft een voederhuisje niet hoog te hangen?

Hoog ophangen is vooral een gewoonte. De gedachte erachter klopt half: hoger betekent verder van de kat. Maar boven ongeveer anderhalve meter levert elke extra meter niets meer op, want een kat springt vanaf de grond niet hoger dan dat. Wat daarna nog telt, is niet de hoogte maar de ruimte eromheen: geen tuinbank, geen schuurdak en geen lage tak binnen sprongafstand.

Vogels hebben er zelf geen mening over. Zij letten op iets anders: is er uitzicht, en is er een struik binnen een meter of twee om in te vluchten. Een voerbak op honderdvijftig centimeter met een haag op twee meter afstand krijgt meer bezoek dan een bak op drie meter hoogte midden op een kaal gazon.

Er is nog een reden om laag te blijven, en die is doorslaggevend. Een voederhuisje dat u alleen met een trapje bereikt, wordt in november nog trouw bijgevuld en staat in februari leeg. Een plek die u staand vanaf de grond bijvult, houdt u een heel seizoen vol. Over hoogte, dekking en windrichting staat meer in waar hangt u een voederhuisje op.

Hoe zet u een voederhuisje op een paal in plaats van in een boom?

Een paal is voor wie niet wil klimmen de beste oplossing, en niet alleen daarom. Met een paal kiest u de plek zelf. In een tuin staat de boom zelden op de plek waar u vanuit uw stoel naar kijkt, en een schutting staat vaak net verkeerd om. Een paal zet u precies daar waar het uitkomt.

1. Kies eerst de plek vanuit de stoel binnen, niet vanuit de tuin. Ga zitten en kijk waar uw blik uitkomt.
2. Prik de plek af met een stok en laat hem een dag staan. Zo ziet u of hij ook bij ander licht goed uitkomt.
3. Zet de paal rechtop de grond in en duw of tik hem stevig vast. Op een gazon gaat dat het makkelijkst na een regenbui, als de grond zacht is.
4. Controleer of hij niet wiebelt door er met twee handen aan te duwen. Een paal die beweegt, jaagt vogels weg.
5. Hang het huisje er pas daarna aan, op een hoogte waarbij u de klep staand kunt openen.

Een gladde metalen paal heeft nog een voordeel boven hout of boomstam: een kat en een eekhoorn komen er nauwelijks tegenop, terwijl ze langs ruwe schors moeiteloos omhoog lopen. Wie geen paal in huis heeft, vindt hem terug in het winterklaar pakket, waar de paalmontage bij zit naast het huisje en het wintervoer.

Zet de paal niet vlak naast een terrastegel of een verhoogde border. Alles waar een kat op kan staan telt als opstapje, en een halve meter aanloop scheelt een halve meter sprong.

Op welke hoogte hangt u hem als u niet wilt klimmen?

Neem uw eigen ooghoogte als maat en ga daar iets onder zitten. Voor de meeste mensen komt dat neer op honderdveertig tot honderdzestig centimeter tot aan de bodem van de voerbak. Dan kijkt u in de bak in plaats van ertegenaan, en kunt u de klep openen zonder te reiken.

De onderste rij is de eigenlijke boodschap van dit artikel. Elk jaar vallen er in Nederland mensen van een trapje in de tuin, en een voederhuisje is dat risico niet waard. Er is geen enkele vogelsoort die pas boven twee meter komt eten.

Hoe houdt u het bijvullen licht en makkelijk?

Het bijvullen is de handeling die wekelijks terugkomt, en dus de handeling die bepaalt of het volgehouden wordt. Vogelvoer wordt meestal verkocht in zakken die u liever niet door de tuin sleept. De oplossing is simpel: laat de zak binnen staan en breng het voer in porties naar buiten.

• Schep het voer over in een kan met een handvat of een oude waterkan. Die draagt u met één hand en giet u gericht leeg.
• Bewaar de grote zak binnen, in een emmer met deksel. Dat houdt muizen weg en het voer droog.
• Kies een reservoir dat in één keer een week meegaat, dan hoeft u maar één keer per week naar buiten.
• Doe het bijvullen op een vast moment, bijvoorbeeld zondagochtend. Dan hoeft u het niet te onthouden.
• Zet een tuinstoel of een krukje op de plek als u het schoonmaken zittend wilt doen.

Voor het schoonmaken geldt hetzelfde. Een voerbak die u van de paal kunt tillen, spoelt u binnen om in de gootsteen met heet water en een borstel. Een bak die vastzit, betekent schrobben met een natte doek in de kou, en dat gebeurt in januari niet. Kijk daar bij aanschaf naar: kan de bak eraf, en past hij in een gootsteen.

Wat doet u als een paal niet kan?

Niet elke tuin leent zich voor een paal. Bij een betegeld terras, een balkon of een gehuurde woning waar niets in de grond mag, zijn er andere wegen. Ze werken alle drie op ooghoogte, dus zonder klimmen.

• Een muurbeugel op de schutting of de gevel, op anderhalve meter. Twee schroeven en klaar, en u kunt er staand bij.
• Een paal in een grote plantenbak of een parasolvoet. Dat mag altijd en is bij een verhuizing zo weer weg.
• De balkonreling, aan de binnenkant. Uit de wind, met een vrije aanvliegroute zonder waslijn ervoor.
• Een tak die laag genoeg hangt. Kies er een die u staand kunt vastpakken, en niet de mooiste tak hoog in de boom.

Vraag bij twijfel iemand om de eerste montage te doen en houd daarna zelf alleen het bijvullen over. Dat is precies de verdeling die bij een cadeau ook goed werkt: de gever hangt het op, de ontvanger geniet ervan. Meer daarover staat in verjaardagscadeau voor een vogelliefhebber.

Blijft een lager voederhuisje wel veilig voor de vogels?

Ja, mits u de ruimte eromheen vrijhoudt. Dat is belangrijker dan de hoogte. Een kat heeft twee dingen nodig: een aanloop en een plek om vanaf te springen. Neem allebei weg en de bak op anderhalve meter is veiliger dan een bak op twee meter naast een schuurdak.

• Houd twee meter vrije ruimte rondom de paal, zonder bank, bloembak of laag muurtje.
• Zet een gladde manchet om de paal, ruim onder de bak. Dat is de enige maatregel die ook tegen een eekhoorn standhoudt.
• Zorg voor een struik of haag op ongeveer twee meter, maar niet dichterbij dan een halve meter.
• Ruim gemorst zaad onder de bak op. Wat op de grond ligt, trekt ratten aan en lokt de kat naar dezelfde plek.

Ten slotte een geruststelling: vogels wennen sneller aan een lage plek dan mensen denken. Meestal is de voerplek binnen een paar dagen tot twee weken gevonden. Blijft het langer stil, dan ligt dat vrijwel nooit aan de hoogte maar aan de plek, het voer of de tijd van het jaar.